प्रेग्नेंसी चा सहावा महिना?

गर्भधारणा: ६वा महिना


तुमचे बाळ तुम्हाला ऐकू शकते, त्याच्यासाठी गाणे म्हणा!
तुमच्या गर्भाशयात आता बाळ नियमित मध्यंतराने उठते व झोपते. ते आता डोळे उघडू शकते व बंद करु शकते, व त्याची बोटे किंवा अंगठा चोखू शकते! यामुळे चोखण्यासाठी आवश्यक असलेले त्याचे स्नायू विकसित होतात म्हणजे जन्मतःच दूध पिण्यासाठी ते पुरेसे सशक्त असते. आता त्याच्या मेंदूची वाढ होत आहे व तो वेगाने विकसित होत आहे.

आता ते आवाजाला प्रतिसाद देऊ शकते. सुरुवातीला त्याला केवळ तुमच्या छातीच्या ठोक्यांसारखे, तुमच्या शरीरातले आवाज ऐकू येतात. मात्र हळूहळू त्याला तुमच्या शरीराच्या बाहेरचेही आवाज ऐकू येतात. तुमच्या बाळासाठी गाणे म्हणा म्हणजे त्याला तुमचा आवाज ऐकू येईल.

तुमचा गर्भाशय तुमच्या छातीच्या पिंजऱ्यापर्यंत आल्यासारखे वाटेल, ज्यामुळे तुम्हाला कदाचित गुदमरल्यासारखे वाटेल. तुमच्या बाळाचा आकार वाढत असल्याने पोट आक्रसू शकेल त्यामुळे खाणे अवघड होऊ शकते. अधिक वेळा थोडे थोडे खा व जेवणादरम्यान अल्पोपहार घ्या.

तुमचे बाळ वाढते तसा तुमच्या पोटाचा आकारही वाढतो. तुमच्या पोटावरील त्वचा ताणली जाते व त्यामुळे खाज उठू शकते. तुमचे पोट, नितंब, खालचा भाग व स्तनांवर लाल चट्टे दिसू शकतील. त्या त्वचा ताणल्याच्या खुणा आहेत व तुम्ही बाळाला जन्म दिल्यानंतर त्या नाहीशा होतील. तुम्हाला पायात पेटके येऊ शकतात किंवा शिरांवर सूज येऊ शकते.

तुमचे स्तन आता अधिक मोठे व जड होतात. याचे कारण म्हणजे ते तुमच्या बाळासाठी दूध बनवायला तयार होत असतात.
माझे बाळ लवकर जन्मले तर काय?
बहुतेक बाळांचा जन्म ९व्या महिन्यात होतो. मात्र काही वेळा एखादे बाळ लवकर जन्माला येते. तुम्हाला कळा (प्रसूती वेदना) सुरु होताच, तुम्ही लगेच रुग्णालयात गेले पाहिजे. तुमच्या बाळाची जन्माच्या वेळी अतिरिक्त काळजी घ्यावी लागेल. तुमचे बाळ लहान व अशक्त असेल तर ते सशक्त होईपर्यंत तुम्हाला रुग्णालयात रहावे लागेल.

तुमच्या बाळाची तब्येत सुधारावी यासाठी तुमच्या बाळाला स्तनपान देणे हा सर्वोत्तम उपाय आहे. तुमचे पहिले दूध अतिशय दाट, पिवळसर पांढऱ्या रंगाचे व अतिशय फायदेशीर असते. ते टाकून देऊ नका. तुमच्या बाळाला ही अमूल्य भेट द्या.

वेळेपूर्वी जन्माला आलेले बाळ कदाचित तुमच्या स्तनांमधून दूध पिण्याएवढे सशक्त नसेल. स्वच्छ वाटीमध्ये किंवा बोंडल्यामध्ये तुमचे दूध पिळून काढा व त्याला द्या. त्यासाठी आधी वाटी किंवा बोंडलं पाण्यात उकळून घ्या व थंड होऊ द्या. यामुळे त्यावरील जंतू नष्ट होतील. त्यानंतर तुमचे दूध तुमच्या बाळाला देण्यासाठी वाटीत किंवा बोंडल्यात पिळून काढा.

बाटलीने दूध देण्याऐवजी बोंडलं किंवा वाटी व चमचा वापरा, कारण बाटली स्वच्छ करायला अधिक अवघड असते व अशाप्रकारे संसर्ग होण्याचा धोका कमी होईल.

बाळाला तुमच्या मांडीवर घ्या. हळूच चमका किंवा बोंडलं त्याच्या खालच्या ओठाला लावा व थेंब थेंब दूध त्याच्या तोंडात सोडा. ते लवकरच दूध चोखायला शिकेल.

तुमच्या बाळाला भरपूर ऊब हवी असते. तुम्हाला शक्य असेल तेव्हा, त्याला तुमच्या शरीराची ऊब देण्यासाठी तुमच्या उघड्या स्तनांच्या मध्ये त्याला घट्ट पकडून ठेवा. तुम्ही तुमच्या बाळाला तुमच्या कपड्यांखाली तुमच्या त्वचेला चिकटून ठेवू शकता, केवळ त्याचे नाक व तोंड झाकले जाणार नाही याची काळजी घ्या.

ओढणी किंवा साडीने बनविलेली झोळी घातल्यास त्याला सुरक्षितपणे ठेवण्याची खात्री करता येईल. यामुळे त्याला आराम मिळेल, तुम्हा दोघांचे घट्ट नाते तयार व्हायला मदत होईल व त्याचा विकास व्हायलाही मदत होईल. यामुळे तुम्हाला दूध येण्यासही मदत होईल.
मला बद्धकोष्ठतेचा त्रास होतोय, मला मदत करा!
बद्धकोष्ठता म्हणजे तुम्हाला संडासला त्रास होतोय किंवा अजिबात होत नाही. किंवा तुमचे पोट व्यवस्थित स्वच्छ होत नाही. तुमची विष्ठाही अतिशय कडक, गुठळ्या असलेली, मोठी किंवा लहान असू शकते.

अनेक महिलांना गरोदरपणात बद्धकोष्ठतेचा त्रास होतो. त्याची कारणे वेगवेगळी असू शकतात:

बाळ जसे मोठे होते, तुमचे गर्भाशय ओटीपोटाच्या भागावर दाबले जाते. यामुळेच बद्धकोष्ठतेची अधिक शक्यता असते.
गरोदरपणातील संप्रेरकांमुळेही तुमच्या संपूर्ण शरीरात अन्नाचे चलनवलन सावकाश होऊ शकते.
त्याशिवाय व्यायाम न केल्यानेही तुमची पचन यंत्रणा संथ होऊ शकते.


तुम्ही अधिक फळे व भाज्या खाऊन तुमची तब्येत चांगली ठेवू शकता. पालक व मेथीसारख्या गडद हिरव्या पालेभाज्या, पेरु, अळूकंद किंवा आरवी व भुईछत्र (मशरुम ) खा. भाज्या व फळांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर तंतुमय पदार्थ असतात, ज्यामुळे तुमची विष्ठा मऊ होईल व सहजपणे बाहेर पडू शकेल. स्वच्छ, उकळलेले पाणी भरपूर प्या. यामुळेही बद्धकोष्ठता रोखण्यास मदत होईल.

लोहाच्या गोळ्या रोज घेणे अतिशय आवश्यक असते. त्यामुळेही बद्धकोष्ठता होऊ शकते. गोळ्या घेणे थांबवू नका, कारण त्या तुमच्या व तुमच्या बाळाच्या आरोग्यासाठी अतिशय महत्वाच्या आहेत. त्याऐवजी, तुमच्या डॉक्टरांना किंवा आरोग्य सेविकेला वेगळ्या प्रकारच्या लोह गोळ्या द्यायला सांगा व भरपूर स्वच्छ, सुरक्षित पाणी प्या; व्यवस्थित खा व तुम्हाला रोज थोडा व्यायाम करायला मिळेल याची खात्री करा.
मला शस्त्रक्रियेद्वारे प्रसूतीची (सिझेरियन) गरज पडेल का?
काही वेळा तुमच्या बाळाच्या जन्मासाठी शस्त्रक्रिया हा सर्वात सुरक्षित उपाय असतो. शस्त्रक्रियेद्वारे प्रसूती (सिझेरियन) केवळ रुग्णालयात होऊ शकते.

तुम्हाला १पेक्षा अधिक मुले असल्यास, किंवा तुमचे बाळ जन्मण्यासाठी योग्य स्थितीत नसल्यास शस्त्रक्रिया करावी लागू शकते.

तुम्हाला १२ तासांहून अधिक काळापासून कळा येत असतील, तर तुमच्या बाळाला जन्मण्यास मदत करण्यासाठी तुम्हाला कदाचित शस्त्रक्रियेची गरज पडू शकते. तुम्हाला घरी कळा सुरु झाल्या असतील, तर हीच रुग्णालयात जाण्याची व काही समस्या आहे का हे पाहण्याची वेळ आहे.

तुम्हाला कळा येत असतानारक्तस्राव होत असेल, तर लवकर शस्त्रक्रिया करावी लागण्याची शक्यता आहे.

तुमच्या आधीच्या बाळासाठी शस्त्रक्रिया झाली असेल तर या बाळासाठीही कदाचित शस्त्रक्रिया करावी लागू शकते. अशा परिस्थितीत तुम्ही हे बाळ रुग्णालयातच होईल असे नियोजन केल्याची खात्री करा.

तुमच्यावर शस्त्रक्रिया सुरु असताना तुम्ही कदाचित झोपला असाल किंवा तुमच्या पाठीच्या कण्यात इंजेक्शन दिले असेल म्हणजे तुम्हाला काही वेदना होणार नाहीत. तुमच्या पोटाला एख छेद दिला जातो. डॉक्टर तुमच्या बाळाला बाहेर काढतील व त्यानंतर तुमच्या पोटाला परत टाके घातले जातील. तुमचे बाळ जन्माला येताच किंवा शस्त्रक्रियेसाठी तुम्ही झोपला असाल तर तुम्ही उठल्यानंतर त्याला पाहू शकाल.

शस्त्रक्रियेनंतर, टाके भरुन येईपर्यंत खूप दिवस तुमची काळजी घेतली गेली पाहिजे. सामान्य प्रसूतीप्रमाणेच तुम्हाला काही दिवस योनीतून रक्तस्राव होईल.